Filosoferen in moeilijke situaties

Het boekje Filosoferen aan de keukentafel (Kampers & Ruiter, 2015) ligt nu al twee maanden op mijn bureau. Ik blader er heel veel in voor mijn studie Master Pedagogiek en merk dat ik de tips ook heel goed kan toepassen tijdens de trainingen die ik geef. Het is eigenlijk een boekje filosofie voor beginners met praktische tips voor het voeren van een goed gesprek. Oftewel: recepten die ervoor kunnen zorgen dat je geen ruzie krijgt met vrienden, familie, collega’s en je werkgever.

Volgens Kampers en Ruiter vertelde Socrates in Plato’s Theaetetus over de vraag ‘Wat is kennis’, dat hij dezelfde kunst uitoefent als zijn moeder, die vroedvrouw was: de verloskunde of de maieutiek. ‘Wat zij bij vrouwen doet, doe ik bij mannen: het verlossen of baren van waarachtige kennis.’ Socrates voegde naar eigen zeggen volgens Kampers en Ruiter niets toe, leerde mensen niets nieuws, maar haalde hij iets naar buiten dat al in iemand aanwezig was. En dat kunnen wij ook. Als je maar de juiste, open vragen stelt, en echt nieuwsgierig bent naar het antwoord van degenen die aan tafel zit.  Een prachtige basishouding voor iedere deelnemer aan een gesprek: het gaat niet om wat jij al weet of hoe gevat jij bent: het gaat erom dat je de ander serieus neemt, en zijn of haar kennis naar boven haalt.

Filosoferen en het regelen van een uitvaart en het begeleiden van nabestaanden lijken in eerste instantie niets met elkaar te maken te hebben maar niets minder is waar.Volgens de auteurs van ‘Filosoferen aan de keukentafel’, is filosoferen namelijk uitermate geschikt voor alle mensen die het leven niet voor zoete koek slikken en die elkaar tegenkomen aan de keukentafel. En daarmee is het volgens mij ook zeer geschikt voor uitvaartverzorgers en voor nabestaanden. Zij moeten immers samen een uitvaart regelen, maar door de vele mogelijkheden en de uiteenlopende wensen binnen een familie is het soms heel ingewikkeld om het eens te worden. Want wat is nu de beste uitvaart voor een overleden partner, vader of moeder? Hoe ga je verder na het verlies van een dierbare? Wat is je rol in de totaal veranderde organisatie? Dat is geen vraag waarop een antwoord te geven is. Het antwoord bepaal je samen. Waarbij de gespreksleider zich niet als deskundige opstelt, maar de kennis bij de ander haalt. Man, wat lijkt het eenvoudig als je dit boekje leest. En ik denk dat het ook veel simpeler kan.

Binnen de zorg, waar zoveel veranderd is in zeer korte tijd, bij instanties waar werkgevers en werknemers samen verder moeten na een reorganisatie, binnen een familie waar ruzie is ontstaan over een erfenis, in heel veel gevallen zie ik mogelijkheden om de recepten uit dit praktische boek uit te proberen. Kampers en Ruiter merkten zelf binnen het bedrijfsleven dat discussies namelijk niet werken. Wil je in de toekomst ook nog met elkaar door een deur, of wil je op een goede manier afscheid nemen, dan gaat het niet om je eigen gelijk halen, maar om het erkennen van de ander. Door te filosoferen, elkaar vragen stellen en dan vervolgens de tijd nemen om oprecht te luisteren naar het antwoord, bouw je bruggen in plaats van bunkers waarachter je je kunt verschuilen.

Tijd dus om uit te proberen of filosoferen nabestaanden en uitvaartverzorgers, werknemers en werkgevers na een organisatie en familieleden na een verlies daadwerkelijk dichter bij elkaar kan brengen. Vandaar ook dat ik via Twitter contact zocht met Jan Ewout Ruiter. En ik kreeg heel snel een antwoord. Deze week spraken we elkaar bijna een uur en ik heb zomaar het vermoeden dat we in de toekomst mooie gesprekken gaan voeren. In de kroeg maar wellicht ook binnen de zorg en het bedrijfsleven.

Titel: Filosoferen aan de keukentafel. Recepten voor een goed gesprek

Door: Rudolf Kampers en Jan Ewoud Ruiter (Scriptum)

ISBN: 978 90 5594 944 1

Prijs: €  16,95

Over Daan Westerink 555 Artikelen
pedagoog (MEd), rouwdeskundige, docent en onderwijsontwikkelaar, publicist, mediator, trainer en social media expert.