Aartsbisschop Eijk vindt ‘dat de mens niet over zijn eigen leven of dood mag beslissen’. Dat is alleen aan God. Blijkbaar is het wel aan de mens Eijk om de nabestaanden van Hugo Claus en J.J. Voskuil onnoemelijk te kwetsen, door de zelfgekozen dood van de schrijvers laf te noemen. Eijk vindt dat hun dood getuigt van een ‘gebrek aan moed, van toegeven aan lijdensangst’. Hij vindt mensen pas moedig als ze ‘de aantasting van hun gezondheid durven ondergaan’.
Ondertussen ligt een van de zonen uit mijn boek ‘Leven zonder ouders’ op sterven. Hij is 60, heeft alvleesklierkanker, is al meer dan een jaar opgegeven, maar is een ‘ouwe taaie’, een levenslustige man, en letterlijk niet kapot te krijgen. Tot een maand geleden ging het redelijk, al zou menigeen met de helft van zijn moed en dagelijkse dosis morfine al lang zijn vertrokken uit dit leven. Aan het eind van de winter is hij begonnen met een chemokuur. Zijn eerste kleinkind werd geboren, en het nieuwe medicijn zou wellicht verlenging van het ondanks alles zo gewenste leven betekenen. Een russische roulette was het, zonder zekerheid van slagen, maar hij nam de uitdaging dankbaar aan. Geen beslissing van God overigens, dat verlengen van zijn leven met een chemokuur. Een keuze van mensen.
De kuur is niet aangeslagen. Omdat zijn lichaam nu zo uitgeteerd is, doet alles aan zijn lijf pijn. Lopen gaat al even niet meer, omdraaien in bed niet, hij kan niets meer en is in alles totaal afhankelijk. En bovenal: de pijn is ondraaglijk. Iedereen die hem lief heeft gunt het hem dat zijn bootje, zoals hij dat noemt, rustig uit mag varen. Zoals hij van tevoren heeft vastgelegd, in overleg met zijn kinderen en artsen, is nu het moment aangebroken dat zijn arts euthanasie toe mag passen. Geen beslissing van God, maar een van medemenselijkheid.
Het is niet aan ons om te oordelen over het ondraaglijk lijden van een ander. Claus en Voskuil, en ook de zoon uit mijn boek, liepen niet rond met spandoeken met de tekst ‘ wie Alzheimer heeft moet dood!’, of ‘neem een overdosis na de diagnose onbehandelbare kanker!’. Integendeel. Deze drie heren hebben waarschijnlijk meer kracht en moed opgebracht tijdens hun ziekbed dan degenen die nu over ze oordelen. Is Eijk getuige geweest van de laatste weken van het leven van een van de heren? Weet hij werkelijk van het lijden en van de angst?
Er zijn genoeg gelovige artsen, maar bovenal geloven geneesheren in het beter maken van mensen, of God het nu wil of niet. Artsen wachten de beslissing om te behandelen niet af tot het antwoord van boven komt. Artsen handelen. Soms tegen beter weten in. En gelukkig zijn er nog steeds artsen, ondanks de steeds zwaardere druk van fundamentalisten in ons land, die ervoor willen zorgen dat een uitbehandelde patiënt op verzoek menswaardig kan sterven.
De liefdeloze woorden van Eijk na de dood van Claus maakten dat ik werd "overspoeld door een gevoel van oeverloze treurigheid" (Uitspraak van hoofdpersoon Maarten Koning uit ‘Bij nader inzien’). God heeft Eijk niet alleen een mond gegeven om zich uit te spreken, maar ook hersens om op gepaste momenten te zwijgen. In naam van de overledenen, en ter ondersteuning van de nabestaanden: laat hij daar zo snel mogelijk gebruik van gaan maken.
Voor zover ik weet is er nog steeds geen rode telefoon die je kunt gebruiken om een en ander effe te checken met onze lieve heer. Of heeft Van Eijk divine blue tooth? Zolang we op deze wereld leven zullen we zelf beslissingen moeten nemen over wat goed is en wat niet. Religie biedt troost maar geen zekerheden. En ergens heb ik toch in de Bijbel gelezen: "oordeelt niet opdat gij niet geoordeeld wordt".. Geldt dat niet voor Bisschoppen?
@Daan: Mireille en Sterre wezen me op dit mooie blog.
Ik had het geheel gemist.
Mooi verwoord.
Ook ik denk dat lijden niet nodig is. Zou God dat willen dan? Misschien heeft hij wel de mogelijkheden gegeven om het te voorkomen. Ik vind sowieso dat de katholieke kerk in bepaalde dingen erg bekrompen is. Goed stukje!
Dank!
Ik kan alleen maar je betoog onderschrijven en aanbevelen.
Vind dat oordelen ook altijd zo gemakkelijk.
Een ieder moet een keus hebben.
Dat de vorige paus er voor koos om zijn spuugbenauwdheid te ondergaan was zijn goed recht, maar daarnaast heeft een ieder het recht om te kiezen waar voor hem/ haar de grens ligt van het lijden.
Belijden met de mond is ook altijd veel makkelijker dan werkelijk ondergaan.
Zie nog zo de hoogbejaarde Jehovagetuige dame voor me met ernstige bloedarmoede.
Zo ellendig had ze zich nog nooit gevoeld.
Ze begreep er niets van.
Of wij niet iets konden doen om het lijden te verlichten.
Ja, dat konden we uiteraard wel, maar dat mocht niet van Jehova.
Het ondergaan van deze "zelfgekozen" stap moest zij echter zelf doen
Geen ouderling aan haar zijde gezien.
Een mensenleven kan in deze tijd – incluis alle medische mogelijkheden – soms eindeloos en nodeloos, gerekt worden. Enerzijds is het een mooi gegeven dat er steeds weer nieuwe ontwikkelingen en vooruitgang op medisch gebied worden geboekt. Anderzijds, brengt het ons steeds meer dilemma’s waarover je blog gaat.
Hoe ver moet/mag je gaan?
Als ik mijn vader momenteel zie wegkwijnen door Alzheimer, denk ik: Laat hem gaan!
Maar ik zie ook, dat hij in zijn kleine belevingswereld, soms nog geniet als een klein kind. Het zijn momenten. Hij kan nu niet meer beslissen over leven of dood. Het nut van lijden, voorzover dat al bestaat, kan ik niet verklaren. En dat een bisschop daar zo’n mening over uitstrooit…..!
Er zijn nog steeds kinderen die niet worden inge-ent tegen allerlei ziekten uit geloofsovertuiging. Maar, als het kind ziek wordt, gaat men wel naar de dokter.
Het is een dunne scheidslijn, beslissen over leven of dood.
Ik denk en geloof: Als God de mens de kennis heeft gegeven om mensen te genezen, is het ook de kennis die gegeven is, om een leven te kunnen beeindigen…..
Dank voor de reacties. Wegwuiven kan ik niet, van me afschrijven wel, gelukkig maar. Atheïst ben ik niet, humanist in ieder geval wel. Ex-katholiek ook, al is dat eigenlijk niet mogelijk: geboren als katholiek ga je ook dood als katholiek (voor de kerk dan.) Je kunt je niet uitschrijven! Ik heb het geprobeerd. Belachelijk.
Is Eyk getuige geweest van……………..
Een belangrijke vraag.
Overigens, het Opperwezen zal het niet met zijn bisschop eens zijn.
Groeten, Henk.
Tis god en van eijk maar. Er lopen wel meer rare, wereldvreemde knakkers rond, die gelukkig minder invloed hebben. Wegwuiven die hap, niet eens bij stil staan.
Ik ben het (Gods)gruwelijk met je eens, Daan!
Hier word ik boos van.
Hartelijke groet, Coby
Gelukkig is lang niet iedere katholiek het met deze bisschop eens. (Je hoeft dan ook echt geen atheïst te zijn om vóór euthanasie – of abortus, for that matter – te zijn.)
Er zijn beslissingen die zichzelf nemen, om het zomaar te zeggen. Een bisschop heeft daar niets over te vertellen. Mooie column, Daan!
Gezien het late uur (en de eerdere wijn in goed gezelschap bij de tanende zon) wellicht niet de meest heldere reactie, maar mijn standaard reactie in dergelijke discussies is altijd ‘was jij het niet die mij vertelde dat jouw God een God van mededogen was ? Is het niet de ultieme vorm van mededogen om de stervende, lijdende mens een waardig einde te gunnen ?’
Daan, wederom een prachtige column en mijn (atheistische) steun heb je: zelfbeschikkingsrecht is wat mij betreft het meest basale recht dat een mens toekomt.
Zoals je weet, spreek ik hierin geen loze woorden, maar meen ik dit vanuit het diepst van mijn hart en draag de pijn hiervan met liefde in mij mee.
Reactie is geredigeerd