Nederlanders worden steeds ouder. En ze blijven het liefst zo lang mogelijk thuis wonen. Want mensen in bejaardenhuizen stoppen, dat doen we niet meer. Maar geld en ondersteuning is er niet als die zelfstandige ouderen gebreken gaan vertonen. En dus rijden veertigers, vijftigers en zestigers om mij heen, en ook mijn schoonouders van zeventig plus een paar keer per week en soms dagelijks naar familieleden van ver in de 80, of soms zelfs 90, om ze te ondersteunen. Want als jij het niet doet, dan gebeuren er ongelukken, en dat kan natuurlijk niet.
Mijn ouders stierven jong, ik ben nog geen veertig, en ondanks alle verdriet zal ik dus nooit een zogenaamde mantelzorger worden, verstrikt in de schaakmatpositie waarin je verkeert als je werk, gezin, vrijwilligerswerk en de zorg voor ouders moet combineren. Ik heb wel tijdelijk voor mijn vader gezorgd, toen hij ernstig ziek was, maar dat is al weer 15 jaar geleden. Wat ik me van toen heel goed herinner is hoe gek het was om ineens als dochter voor je vader te zorgen. Hem te moeten aankleden en wassen, beslissingen voor hem te moeten nemen. De rollen waren omgedraaid. Ik deed het met liefde, maar was ook blij, en hij ook, toen we daarna nog een tijdje gewoon vader en dochter konden zijn.
De vijftigers en zestigers om mij heen zorgen soms jaren voor hun ouders. ‘Ik ben 56, en ineens ben ik weer in het gezin van vroeger beland’, verzucht de vrouw naast mij tijdens een werkoverleg. ‘Mijn zussen en ik hadden jaren lang een prima manier gevonden om met elkaar om te gaan. Maar nu mijn vader ernstig ziek is, thuiszorg niet voldoende kan ondersteunen en opname in een verpleeghuis nog niet aan de orde is, zorgen wij voor hem. Ik ben ineens geen dochter meer, en dat voelt heel vreemd. En mijn zussen en ik vallen allemaal weer terug in het oude gezinspatroon. Ongelooflijk, alles staat weer op zijn kop, en we hebben ruzie als nooit tevoren. We denken allemaal het beste voor vader zorgen, en reageren op elkaar alsof we 15 zijn.’
Ze vraagt zich af hoe je je hier in vredesnaam op voor kunt bereiden, op deze rol van mantelzorger. Een cursus ‘Als jij voor je ouders gaat zorgen’ lijkt ons wel wat. Maar ja, die komt dan ook nog eens bovenop al die andere dagelijkse beslommeringen, en dat zijn er al veel te veel. Om een fikse hoofdpijn van te krijgen.
We lopen achter de feiten aan, kortom, en pas als het te laat is gaan we nadenken. Het is slimmer de zonen en dochters van veertig nu vast voorzichtig voor te lichten op wat later kan gaan komen. Zodat straks hij, maar waarschijnlijk veel vaker zij op de zorg voor oude ouders is voorbereid. Misschien niet zo’n gek idee om een overheidcampagne te starten ‘Als ik later mantelzorger ben’. Je moet goed zorgen voor je zelf, zodat je niet verzuipt in de zorg voor de ander. Want de overheid, helaas, die zorgt niet goed genoeg voor jou.
Dag Demio, Morgaine, Geroma en Thera, dank je voor jullie openhartige reactie. Ik ben blij te melden dat dit blog als artikel in Trouw verschijnt, op zaterdag 23 augustus. Hopelijk houdt het de discussie zo een beetje op gang!
Ik denk niet dat je je daar op voor kunt bereiden. Alles is afhankelijk van hoeveel zorg iemand nodig heeft. Wel kun je (vooral!) zorgen voor dingen als ‘wie wordt vertegenwoordiger’, hoe zit het wettelijk. Maar je weet van tevoren niet wat je ‘op’ kunt brengen. Dat hangt van zoveel factoren af.
Mijn moeder heeft jarenlang met liefde (en ja het was zwaar) voor haar vader gezorgd, en er is al afgesproken dat ons mam als het even kan niet in een verzorgingstehuis gaat. Drie zussen. Het moet lukken.
Mijn moeder is jarenlang mantelzorgster geweest voor mijn vader.
En wij als kinderen, mede-mantel-zorgers-op-de-achtergrond.
Vorig jaar verhuisde mijn paps, naar een verpleeghuis omdat hij Alzheimer-patient is.
Een paar maanden geleden werd mijn moeder spontaan bezocht door het team van http://www.volkskrantblog.nl/bericht/195814
Ik, als kind van mijn ouders, ben dat zeer zeker ook……
Ja en dan zit je er soms als mantelzorgster/moeder/werkneemster helemaal doorheen. Zeker als de hond ook bejaard is en iedere nacht het vrouwtje wakker maakt en wakker houdt.
Een cursus is dan niet het handigste antwoord, een brede schouder wel. 😉
Ha Dara, sommigen zijn als de dood voor de dood en kunnen en willen er niets over horen. Die verwijs ik graag naar de afdeling ontspanning en vertier, iets verderop! Jij ook een fijne dag!
Ha metamama: ik broed graag met je mee!
Grutte Pier: schrijf hier eens vaker over, ik hang aan je lippen! Wat schrijf jij hier liefdevol over. Iedereen in zijn waarde laten, juist als mensen ouder zijn is zo belangrijk!
Ik doe het al jaren, en vind het vanzelfsprekend en natuurlijk. Het heeft wat moeite en doorzettingsvermogen gekost (tsjonge jonge, wat kunnen ze toch eigenwijs zijn). Maar de thuiszorg (echte helden!) is nu eindelijk optimaal ingeschakeld, tafeltje-dekje levert heerlijk eten en de traplift (eigen kosten) is geinstalleerd. Zo kunnen ze nog jaren vooruit op hun eigen stek, bij leven en welzijn. En dan heb ik het nog niet over de vele ritjes voor de gehoorapparaten en gebitsprotheses (zoek/stuk/niet passend)… 😉
Gelukkig heb ik nog een zus, want in je 1-tje red je het echt niet. Zeker niet met vrijwilligerswerk en een gezin erbij. Daarnaast ben ik zzp-er, scheelt ook stukken, want flexibeler dan in een reguliere baan.
O ja: Heit is 86 en nog in staat zijn winkeltje te runnen, Mem is 82…
Reactie is geredigeerd
(ik negeer even die wonderlijk uitspraak hierboven)
Grappig Daan, ik zit juist de laatste weken te denken over curussen voor oude ouders en hoe om te gaan met volwassen kinderen (en hun kleinkinderen). Het doorbreken van oude patronen kost zo verschrikkelijk veel moeite, moed en kracht. Misschien hielden we dat wel uit toen onze ouders gemiddeld 70 werden maar als daar nog ’s 20 jaar bovenop komt wordt het tijd om eens bewuster naar die processen te kijken. Ik broed nog even door.
o herejezusnogaantoe, het zal wel weer he-le-maal fout en naar zijn van mij maar hoe lang kan je doorgaan over dooie ouders?