Haar spullen staan voor de zoveelste keer opgeslagen, de hoop in haar hart is een kleine waakvlam geworden. Ze is midden veertig, is geboren in Polen, en woont met haar dochter al jaren in Utrecht.
Justyna en haar dochter Zyta wonen als onderhuurder in een appartement in de Utrechtse wijk Kanaleneiland. Ze staan ingeschreven bij de gemeente en bij woningbouwvereniging Mitros voor een echte huurwoning, maar daar is geen plek. Ze betrokken het appartement halsoverkop, anderhalf jaar geleden, nadat hun Turkse huisbaas hen had opgescheept met zijn 12 jarige zoon (‘zorg maar voor hem, ik ga met mijn vrouw terug naar Turkije’), en er vandoor wilde gaan met hun spullen toen ze zeiden dat ze dat niet van plan waren. Ondanks de aanwezigheid van de politie, het huurcontract en de dreigementen kon niemand iets voor ze doen. De spullen waren ze kwijt, ze stonden op straat en wisten niet wat ze moesten doen. En toen ineens konden ze dit appartement huren.
De verhuurster huurde het appartement zelf bij Mitros, maar had er nog nooit gewoond. Ze woonde bij haar vriend en verdiende goed aan de onderverhuur. De flat was slecht onderhouden, vies, en in een week tijd maakten Justyna en Zyta er al poetsend en vervend hun paleisje van. Ondertussen bleven ze de gemeente bellen voor een officiële huurwoning, en schreven ze zich in bij woningbouwverenigingen.
Afgelopen december kreeg de officiële huurster relatieproblemen. Ze wilde in het appartement gaan wonen, dat Justyna en Zyta hadden opgeknapt. Binnen een week moesten ze vertrekken. Justyna voelde een enorme weerstand. Weer verhuizen, weer onzekerheid, en weer een huisbaas die sjoemelaar is en flink profiteert van andere mensen. Ze kon het niet over haar hart verkrijgen om te vertrekken, en besloot Mitros te bellen.
Die kwamen direct langs. Ze waren blij met deze melding van illegale onderhuur. En ze gaven Justyna en haar dochter hoop. De officiële huurster kon aangepakt worden, en als Justyna melding deed van de onderhuur dan konden zij en haar dochter straks rekenen op een officiële huurwoning, en konden ze voorgoed afscheid nemen van de sjoemelaars op de woningmarkt.
In maart zouden ze een huurwoning krijgen, ondertussen mochten ze in het appartement blijven, en het wachten was op de rechtzaak tegen de officiële huurster. Deze liet het er niet bij zitten. De woning werd opengebroken toen Justyna er niet was, sloten werden veranderd, de huurster uitte bedreigingen, en Justyna werd telefonisch verteld dat ze nooit meer terug moest komen, want anders…Justyna liet het er niet bij zitten. Haar spullen stonden nog binnen, spulletjes die ze met moeite bij elkaar had verzameld na het avontuur met de Turk, en nu zou ze weer alles verliezen?
Ze belde de politie. Maar die kon niets voor haar doen. De vrouw van wie ze het appartement in eerste instantie huurden, stond nog steeds geregistreerd als huurster. En die mag sloten veranderen. Ze belde Mitros. Die vertelde dat de politie haar toch echt moest helpen, en dat zij niets konden doen. Justyna besloot het slot te forceren, en stond met kloppend hart in haar eigen appartement. Waar gelukkig niemand was. Ze veranderde de sloten weer, en besloot dag en nacht te zorgen dat er iemand in huis was. Ze ging minder werken, en haar dochter ook. Dat betekende weinig geld, maar er zat niets anders op.
En ineens, begin maart, viel daar een brief van Mitros in de bus. Of ze per 25 maart wilden vertrekken. Ze konden niets meer voor Justyna doen, de gedane toezeggingen werden ingetrokken, en als ze er niet uit waren op 25 maart, zou Mitros de vrouwen er zelf uitzetten. Geen woord over de huurster, geen woord over een nieuwe woning, de boodschap was duidelijk: oprotten.
Murw zochten ze naar een nieuwe woning, en vonden die. Maar pas over een half jaar kunnen ze daar in. Een dure woning, nauwelijks op te brengen.
Het werd 25 maart. En gebeurde er helemaal niets. Deze week belden ze Mitros op. De woordvoerster wist niets van de brief, en vertelde dat ze in afwachting waren van de rechtzaak tegen de huurster. Hadden ze de woning al leeggehaald? Nee? Mooi zo, zei de mevrouw. Want we hebben in dat geval een anti-kraakwoning voor u in Zeist, en daarna een officiële huurwoning.
Sprakeloos hoorde Justyna de vrouw aan. Ze weet nu niet meer wat ze geloven moet. Wat nou als er op 1 april een vrachtwagen voor de deur staat, en een deurwaarder? Wat nou als de rechter besluit dat de huurster toch in haar woning mag blijven? Waar heeft zij zelf recht op? ‘Ik vertrouw op mijn gevoel’, zegt ze als ze tegenover me zit met een kopje thee. ‘Zyta verklaart me voor gek, maar ik doe de dingen op mijn gevoel. Ik ga straks kijken naar de anti-kraakwoning, en als het goed voelt, dan doe ik het’.
Vertrouwen op je gevoel. Noodzaak als iedereen, inclusief de woningbouwvereniging en de politie, je geen zekerheid en bescherming kunnen bieden. Justyna heeft er weer een Nederlands gezegde bijgeleerd: van het kastje naar de muur gestuurd worden.
De namen Justyna en Zyta zijn gefingeerd, om reden van privacy en veiligheid.
Daan Westerink, 31 maart 2009
De reactie van de politie ken ik uiteraard niet precies maar als ik het verhaal zo lees dan is het vooral een civiele kwestie en geen strafrechtverhaal. Hele vervelende situatie uiteraard maar ben bang dat de politie er weinig aan kan doen.
Vertrouwen op gevoel; of is het meer haar intuïtie? Zo te horen was die brief van 25 maart vals. Zo komt het wel op me over. Òf medewerkers van Mitros zijn het niet unaniem eens en voeren een eigen actie.
Je maakt algemene nieuwsberichten schrijnend door de menselijke kijk.
Och MetaMama, en dan het gebaar dat ze maakte: hand op haar hart. Ik hoop ook… Dank je.
Met de moed der wanhoop blijven vertrouwen op je intuïtie, wat een levenskracht. Hoop maar dat ’t haar eindelijk iets brengt waar ze op kan (gaan) bouwen.
Dag Peter, ja, die onderhuur moet aangepakt worden. Volgens Justyna zitten er veel sjoemelaars als de Turk en de huurster op de huizenverhuurmarkt, die keihard zijn naar hun huurders toe. Illegaal, maar ja, wat moet je soms. Na het debacle met de Turkse huisbaas, namen ze deze woning dankbaar aan. Er is niet veel gemakkelijks aan, het is vaak een kwestie van slikken of stikken.
Het ergste vind ik de belofte van Mitros. En de reactie van de politie.
Afschuwelijk om te zien hoe van mensen met een bepaalde nood wordt geprofiteerd en onze bureasucratie niet in staat is om dat op te lossen.
Nuchterheid is echter ook geboden. Justyna stapt met gemak van het ene normensysteem over naar het andere als dat haar het beste uitkomt.
Aan je verhaal kan ik een reeks van voorbeelden toevoegen waaruit ik alleen maar de conclusie kan trekken dat illegale ondervehuur stevig strafbaar zou moeten worden gesteld. Dan zijn er waarschijnlijk voldoende huurwoningen voor de Justyna’s van deze wereld.