Jongeren die anderen, leeftijdsgenoten en volwassenen haten: het is van alle tijden, en is op zich niet verontrustend. Een adolescent hoort zich los te maken van zijn ouders, en van het vertrouwde leventje van kort daarvoor. Dat heet volwassen worden.
Er komt een moment dat je er als jong mens achter komt dat de wereld helemaal niet zo leuk is als je werd voorgespiegeld. Politici blijken te liegen, je vader houdt niet van je moeder, en je oom is in het vervolg een tante. Of die moeder van je, die je altijd alle vrijheid en liefde gaf, zet je laptop achter slot en grendel omdat ze niet snapt dat het spelen van gewelddadige spelletjes niet betekent dat jij je oude middelbare school binnenstapt met een pistool.
Volwassen worden sucks, en daar valt geen moer aan te doen. Als het goed is vecht je wat, rebelleer je, zoek je je grenzen op, en zielsverwanten, en bouw je je eigen leven op, wars van alle tradities die je thuis hebt meegekregen. Om vervolgens als rustige volwassene soms met weemoed terug te kijken naar die heftige, en intense periode.
Maar ineens slaan in korte tijd twee jonge jongens, fors op weg volwassen te worden, helemaal door. En is Nederland in paniek. De ene jongen, Kim, moordt een kinderdagverblijf uit, de ander, Tim, een school. Behalve dat hun namen rijmen, zijn er nog meer overeenkomsten. Ze hebben allebei een geschiedenis in de psychiatrie. Geen gewone adolescenten dus, maar jongeren die van een gewone puber veranderden in een wandelende tijdbom, de weg helemaal kwijt. Waarbij hun ouders machteloos (of niet in staat om ze te begeleiden) aan de kant toekeken.
Het einde van hun verhaal had moeten zijn: en ze leefden, dankzij gezinsbegeleiding en medicijnen, nog lang en gelukkig. Maar de behandeling werd gestaakt. En het gezin werd verder met rust gelaten. Over in de steek gelaten gesproken: hoe kun je een kind zo alleen laten, hoe kun je verwachten dat hij na het staken van de behandeling (ook zoiets: sinds wanneer mogen jongeren daar vrijwillig voor kiezen?) gewoon terug gaat naar huis, en zijn oude leventje weer oppakt?
In plaats van het hele gezin te behandelen werden de jongens en hun families in de steek gelaten. En na het behalen van het schooldiploma – best knap als je weet hoe explosief het er in beide hoofden aan toeging – kwamen de jongens en hun gezinnen van de regen in de drup. Bood school nog enige regelmaat – het enige houvast in tijden van nood: weten waarvoor je iedere dag op moet staan – het leven na school was voor beide jongens het begin van het einde.
Kim had de beschikking over een keukenmes, de ander over het wapenarsenaal van zijn vader. Ik stel me voor dat beide jongens vroeg opstonden (zoals ze zoveel jaren lang deden), en geheel in stilte (waar was iedereen?) hun wapens pakten. Om vervolgens wraak te nemen op plekken waar kinderen zich veilig moeten voelen. De een bezocht een kinderdagverblijf, de ander zijn oude school.
School, waar docenten niet alleen over het IQ, maar ook over het welzijn van de aan hun toevertrouwde kinderen moeten waken. Waar rectoren weten welke plaats school inneemt in het leven van de leerlingen. Waar leerlingbegeleiders snappen hoe hard een verlies kan ingrijpen in het leven van jongeren. Het verlies van dromen, van het veilige gezin, van gezondheid, en soms van een van je ouders, of een ander iemand die je lief is. School is meer dan een optelsom van proefwerken. School is het leven zelf. Door wraak te nemen op je eigen school, neem je wraak op jezelf.
Heeft de school, en daarmee de maatschappij dan schuld aan de moorden die Kim en Tim begonnen? Nee, natuurlijk niet. Maar de moorden afschuiven op de zieke breinen van de jongens, of op de ouders, is ook te makkelijk. Doordraaien is optelsom van factoren. Door de jongens, en hun gezinnen niet tijdig en langdurig te begeleiden, hebben twee kinderen, op de grens van volwassenheid, de wereld de rug toegedraaid. Nog niet in staat hun woede om te zetten in vragen stellen, namen ze de levens van 18 mensen. Een veel te hoge prijs voor het falen van alle hulpverlening.
We hoeven niet pas in te grijpen als jongens als Tim of Kim doordraaien. We kunnen nu iets doen voor jongeren die gewoon, net als u en ik ooit, puber zijn. We kunnen er voor ze zijn, net als we er voor kleine kinderen zijn. We kunnen naar ze luisteren, en naar hun ouders. Scholen kunnen heel makkelijk bijhouden hoe het er in het gezin aan toegaat. Nagaan wat er speelt, en of er niet meer positieve input in het gezin gestopt kan worden (na een scheiding bijvoorbeeld, of het overlijden van een ouder).
Pubers hoeven niet in therapie, dat willen ze toch niet. Ze willen niet praten, ze willen doen. Door ze te laten zoeken naar hun eigen weg, door van ze te houden, door ze mee te geven ‘de wereld is er ook voor jou!’, door ze goede voorbeelden te geven (iedereen zijn eigen Prem) kunnen we ervoor zorgen dat kinderen die het even moeilijk hebben hun eigen kracht weer gaan vinden, en vooral: hun zelfvertrouwen.
Daan Westerink
vrijdag 13 maart 2009
@Daan. Ik denk aan nog een ander aspect van het gebeuren Daan. Ouders kunnen aan het thuisfront niet tegen houden dat hun kinderen eventueel gepest worden. Ik vind het de taak van de leerkrachten dat te signaleren en er ook beslist wat aan te doen. dat ouders hun kind netjes opvoeden wil nog niet zeggen dat zo’n kind geaccepteerd wordt binnen de groepscultuur van scholen. Want die zijn er! Jarenlang buitengesloten worden kan uiteindelijk zoiets opleveren als in Duitsland vorige week.
Party Dog: opvoeden is een primaire taak van de ouders. Maar er ligt ook een taak bij de school. Want als die ouders er (door overlijden, scheiding, of door een psychische oorzaak) niet toe in staat zijn, of zich blijkbaar niet genoeg in (kunne) zetten, dan moet school daar iets mee doen.
Zeggen dat een leraar teveel op zijn bordje heeft liggen, is het zelfde als zeggen dat het de schuld van de verpleegkundige niet is dat de gezondheidszorg patienten (soms) in de steek laat.
Het is niet de schuld van de leraar of de verpleegkundige, het is de taak van eht ziekenhuis en de school om die opvang te bieden. En die moeten vervolgens ervoor zorgen dat de arbeidsomstandigheden van de werknemers verbeterd worden.
Part-dog.
Dat is het hem nou juist! Als de leerkrachten beginnen met een poging harmonie in een klas te brengen dan neemt die hoge spanning waar jij het over hebt juist flink af. Je doet nou net alsof ik een leerkracht een extra taak in de maag wil splitsen, terwijl het vormen van een saamhorige groep juist het uitgangspunt zou moeten zijn om überhaupt goed te kunnen lesgeven.
Dat mensen (kinderen) zo kunnen ontsporen is te danken aan onze maatschappij. In de huidige maatschappij is namelijk geen oog voor de persoon alleen voor het resultaat. En juist dan gaat het mis. Dat kleine beetje aandacht is nodig om de signalen die afgegeven worden door de personen op te pakken en er wat mee te gaan doen. Dit voorkomt veel problemen later.
"Sinds wanneer mogen jongeren daar vrijwillig voor kiezen?"
Geen idee hoe dat hier in Nederland in de kinderpsychiatrie zit, maar ik weet wel dat volwassenen met een psychiatrisch probleem een grote mate van zelfbeschikkingsrecht hebben.
En dat is een verbetering met vroeger, zodat je niet langdurig opgeborgen kon worden door je familie zonder duidelijke reden, maar het heeft ook een downside.
Nu worden suïcidale mensen na het ondertekenen van een verklaring waarin ze plechtig beloven zichzelf niet van het leven te beroven heen gezonden.
En kunnen mensen een behandeling stopzetten, omdat zij zichzelf beter achten.
Altijd curieus gevonden, hoe je mee kunt beslissen over de functie van een orgaan (je brein) wat zo duidelijk in de war is.
Reactie is geredigeerd
De maatschappij, dat zijn jij en ik. De hulpverlening, dat is vaak een afvalputje als de rest van de samenleving gefaald heeft. Ondankbare taak. Dat is heel triest. Dat pleit de hulpverlening niet vrij, maar de samenleving al helemaal niet.
Ieder kind heeft een heel linten-netwerk om zich heen als het geboren wordt. Als je maar genoeg lintjes doorknipt (hechting, veilig huis, voedsel, vrienden, ouderliefde, school, buren en familie, etcetera) of er flink tegenaan trapt, dan gaat het vanzelf mis, daar kan een goed karakter niet tegenop.
Er is hier niet een dader aan te wijzen. Maar ik weiger te geloven dat er voor jongens als Kim en Tim helemaal aan het begin van de rit helemaal niets gedaan had kunnen worden.
Machteloos toezien is het allermakkelijkst. Iedereen heeft een taak. Ik ook. Die schoen van ‘wat kun jij er aan doen’ past mij ook. Als ie jou ook past, trek hem dan aan.
We kunnen jongeren niet naar de klote laten gaan.
En weer zeg je dat de hulpverlening faalt. Wat een onzin, hoe weet jij dat? Sommige kids zijn eenvoudigweg niet te helpen, hoe graag ouders, hulpverleners en school dat ook willen.
De oorzaak van hun gedrag ligt in een complex samenspel van factoren waar jij en ik geen zicht op hebben. En dus is de school of de hulpverlening blindelings de schuld geven echt niet terecht hier. Omdat je simpelweg niet weet wat er speelde, en dus ook niet wie er faalde. Het is zeker niet de taak van school om van alle kinderen bij te houden hoe het thuis gaat. Daar is school niet voor. Als leerkrachten iets signaleren, dan zullen ze heus aan de bel trekken. Maar als ouders dat signaal vervolgens wegwuiven, wat vaak gebeurt, dan staan ze met de rug tegen de muur. Het is heel triest dat dit gebeurd is, maar of het te voorkomen was geweest, zullen we nooit weten.
@ K,
Het kan hooguit een aanvulling zijn…maar het mag nimmer een vervanging worden zoals maar al te vaak gemakkelijk wordt aangenomen…leerkrachten staan al genoeg onder enorme spanningen.
Ik geef je dat een "kind" een stuk van de menselijke interactie moet oppikken op school onder peers…maar het is en blijft de hoofdtaak van een ouder zijn/haar spruit op te voeden..daar is,volgens mijn bescheiden mening dan natuurlijk,een school niet het instituut voor.
Zo hoort het m.i. ook Dog. Gezien het feit dat ouders onder schooltijd zelf gaan werken.
Het zou de partner in de opvoeding moeten zijn ja. Dat stuk sociale menswording die je aan het thuisfront niet helemaal kunt bieden omdat daar simpelweg geen 25 andere kinderen zijn waar je kind mee moet verkeren.
Reactie is geredigeerd
@ K,
Ik heb in Holland 2 kids door het onderwijs gehaald..ze zijn nu 32 en 28.
Maar in hun tijd,en ik spreek ouders en lerkrachten nu,is het helaas vaak zo dat ouders,zodra kids op school zijn,hun handen ervan af trekken en lerkrachten de taak laten over nemen..:" ze zijn toch op school?,waarvoor zijn ze dan op school?"
Nee,ik blijf bij m’n these dat veel,en natuurlijk niet allen,ouders het onderwijs als derde ouder zien…of zelfs als partner in de opvoeding…
Het is geen gemakkelijke balans: enerzijds naar ze luisteren, anderzijds ze de ruimte geven om zelf hun weg te zoeken.
Tim gamede blijkbaar liever dan dat hij praatte. Dan kun je goede bedoelingen hebben wat je wil, maar hoe pas je dat in in bovenstaande balans?
Hoho Partydog! Dat vind ik te kort door de bocht dat: waar ouders het laten afweten, van jou.
Als de ouders het kind te beschermd opvoeden, waardoor het te weinig sociaal weerbaar wordt, vind ik niet dat je moet spreken van ‘het af laten weten’. Op scholen komen jeugdigen immers pas het meest in contact met afkeuring van anderen. Een groepsproces dat alleen door een volwassene doorbroken kan worden als deze zorgt voor de opvang van de dropouts. Deze zijn meestal vrij goed herkenbaar binnen de klasverbanden.
Trouwens, pegels zijn niet aan de orde. het kan aangeboden worden het juk maatschappijleer of godsdienstles/ levenshouding(bestaat die les nog?)
Reactie is geredigeerd
Er zijn nog maar weinig leerkrachten die gemotiveerd genoeg zijn om ook als radar op te willen treden daar waar ouders het laten afweten…wel zou een speciaal aanspreekpunt op een school werken…dat is bewezen…maar zoals gewoonlijk ontbreken de pegels weer.
Een operatief sociaal vangnet helpt.
Maar ik zie ook absoluut een rol weggelegd voor het onderwijs om iets te doen wat sociaal gedrag bevordert.
Hij meldde tenslotte: iedereen lacht mij uit.
Dat bedoelde ik te zeggen Gala.
Daan, hoe graag we ook zouden willen, sommige dingen zijn niet te voorkomen, hoe gruwelijk ook.
Krijg het idee dat we steeds meer mensen met een psychiatrisch probleem krijgen(komt dit door mijn werk misschien?). Valt dit allemaal nog wel op te vangen vraag ik me af. Ben het met je doelstelling eens maar ……
Het is prachtig als je je rebelerende puber kunt/wilt begeleiden..niet iederen kan/wil dit…en dan is het een probleem van de maatschappij..de jongen in duitsland had ook therapie..en niemand die 1+1 heeft gemaakt met het feit dat daar wapens in huis zijn…
Losmaken van je ouders begint al met de geboorte heb ik me eens laten wijs maken.
Je moet er alleen voor zorgen dat je hun rugzak,wanneer ze besluiten het nest te verlaten,voldoende heb opgetopt met de gereedschapppen die ze nodig hebben om alleen in deze harde maatschappij te kunnen mee draaien.
Sonneveld zei het op het stukje cabaret over de trouwdag van zijn dochter zo:
" wat is een opvoeder?….een opvoeder is een stakker die in het duister tast…"
Lees http://www.lyricstime.com/wim-sonneveld-de-jongens-lyrics.html
Reactie is geredigeerd
Goed dat je je stem laat horen, Daan. Ik was vroeger een probleemjongere. Nu sporen scholen deze kinderen eerder op, ze regelen hulp, en dan heet het ineens medicaliseren. Terwijl ik sinds ik weet waar mijn zwakke kanten liggen veel makkelijker functioneer en in de pas kan lopen. En mijn zoon daar bij kan helpen.
Je moet wel uitkijken waar de jongere terecht komt, want de jeugdzorg heeft niet altijd een veilige plek ter beschikking. En uiteraard moet je een jongere niet tegen zijn/ haar zin in een diagnose geven. Je kunt er altijd ook nog als volwassene rekening mee houden hoe de jongere in elkaar steekt zonder de jongere ermee te vervelen.
Hoe goed het ook is om er altijd voor ze te zijn, in een aantal gevallen kun je alleen maar tekort schieten